منبع اصلی نوشتار زیر در این لینک قرار دارد

متن مصاحبه اختصاصی با ریچارد استالمن (۲۰۱۲)

The English version of interview with Richard Stallman (2012) is also available via this link

چند ماه پیش پس از اعمال هماهنگی‌های فراوان، طرح مصاحبه کاربر محور با ریچارد استالمن، بنیان‌گذار جنبش آزادی نرم‌افزار را اجرا کردیم که متاسفانه ارائه پاسخ‌ها و سایر مراحل آماده سازی و هماهنگی تا کنون به طول انجامید. خشنودیم که سرانجام توفیق آن را داشتیم تا به قول خود عمل نموده و به رفع ابهامات کاربران، به خصوص کاربران ایرانی و پارسی زبان بپردازیم؛ در زیر متن ترجمه این مصاحبه را با هم می‌خوانیم.

برای دریافت متن رسمی، به زبان انگلیسی، در قالب PDF ازطریق این لینک اقدام کنید؛ این فایل به زودی برای سایت‌های انگلیسی زبان مرتبط ارسال خواهد شد تا این مصاحبه برای کاربران سایر نقاط دنیا نیز قابل دستیابی باشد.

لازم به ذکر است که این متن بدون اعمال هیچ‌گونه سانسورینگ و کاملا دقیق منتشر شده است. این متن یک مصاحبه بدون منظور با یک شخصیت غیر سیاسی است و LinuxReview هیچ گونه مسئولیتی در قبال نظرات شخصی ایشان نداشته و فقط بعنوان یک مصاحبه کننده متعهد خود را ملزم به انتشار بدون کم و کاست متن گفتگو می‌داند.

تذکر : از آن‌جا که این متن، یک متن مرجع است توجه داشته باشید که هرگونه نقل قول/کپی برداری از آن فقط با ذکر نام و لینک منبع و تحت شرایط مجوز CC BY-SA 3 مجاز است.

توضیح : در این مصاحبه هر جا کلمه لینوکس عنوان شده، مطلقاً و بدون استثنا منظور گوینده هسته لینوکس بوده است.

دکتر استالمن عزیز

پیش از شروع سوالات، اجازه دهید اشاره کنم که در ایران قوانین کپی‌رایت نرم‌افزار تقریباً اعمال نمی‌شود. هر نرم‌افزار گران‌قیمتی را می‌توان به بهایی ناچیز خرید یا حتی به رایگان بدست آورد، بنابراین کسانی که کاربر نرم‌افزار آزاد هستند یا نرم‌افزارهای آزاد را تبلیغ می‌کنند شیفته فلسفه آزادی (و نه مجانی بودن بیشتر نرم‌افزارهای آزاد) شده‌اند و احترام بسیار زیادی برای شخص شما و آنچه انجام داده‌اید قائلند.

استالمن: از آنجا که من متعهد هستم که بین free به معنای آزاد و free به معنای رایگان تمایز قائل شوم، تصمیم‌ گرفته‌ام همیشه برای اشاره به مجانی بودن واژه gratis و برای آزاد بودن واژه free را بکار ببرم. بنابراین هر جا که به free اشاره کردم منظورم azadi است.

اما راجع به آنچه گفتید، از آن‌جا که افراد ناآشنا با نرم‌افزار آزاد هم ممکن است خواننده این گفتگو باشند، تعریف نرم‌افزار آزاد را یادآوری می‌کنم:
نرم‌افزار آزاد یعنی نرم‌افزاری که به آزادی و جامعه احترام می‌گذارد. در مورد هر برنامه‌ای دو حالت وجود دارد: یا اختیار برنامه به دست کاربر است و یا این برنامه است که اختیار کاربر را به دست دارد و او را کنترل می‌کند.

برای اینکه کاربر بتواند اختیار برنامه را داشته باشد و آن‌ را کنترل کند به ۴ آزادی اساسی نیاز دارد:

صفر: بتواند هر گونه که خواست برنامه را به کار ببرد.
یک: بتواند کد منبع برنامه را بخواند، و تغییر دهد، تا کامپیوترش آنچه را که او میخواهد انجام دهد.
دو: بتواند کپی‌های کاملی از برنامه تهیه کرده و به دلخواه در اختیار دیگران بگذارد.
سه: بتواند برنامه را با تغییراتی که خودش در آن ایجاد کرده تکثیر کند و به دلخواه در اختیار دیگران بگذارد.

چنین نرم‌افزاری که این آزادی‌ها را به کاربر بدهد نرم‌افزار آزاد می‌نامیم.
اگر کنترل برنامه به دست کاربر نباشد، آنگاه آن برنامه کنترل کاربر را، و برنامه‌نویس کنترل برنامه را به دست می‌گیرد. این یعنی نرم‌افزار غیر آزاد. این یعنی بی عدالتی، و هدف ما این است که از شر این بی‌عدالتی خلاص شویم.
من جنبش نرم‌افزار آزاد را در سال ۱۹۸۳ شروع کردم. در ۱۹۸۴ ساختن سیستم عاملی آزاد به نام گنو را شروع کردم. در ۱۹۹۲ گنو تقریباً کامل بود، و فقط یک جزء اساسی را کم داشت. در آن سال، (لینوس) تُروالدز لینوکس را آزاد کرد، و لینوکس آخرین جای خالی را در گنو پر کرد. این سیستم عاملی که میلیون‌ها نفر از آن استفاده می‌کنند در واقع گنو است، که لینوکس به آن افزوده شده‌ است.

۱- وقتی پروژه گنو را شروع کردید از شغل خود در دانشگاه کناره‌گیری کردید. با توجه به اینکه چنین پروژه‌ای به سرمایه‌گذاری نیاز داشت، آیا از جایی به شما کمک مالی شد؟ آیا حامی معتبری داشتید؟

استالمن: اصطلاح «سرمایه‌گذاری» را نمی‌توان در این مورد به کار برد، چون تلویحاً به معنی خرج کردن پول در یک کار برای بردن سود بیشتر در آینده است. من کاری بزرگ را آغاز کردم، اما این پروژه تجاری نبود و هدفی مهمتر از سود مالی داشت.
وقتی نوشتن کد برای گنو را شروع کردم از شغلم در MIT (انستیتوی تکنولوژی ماساچوست) استعفا دادم، چرا که میخواستم مطمئن شوم MIT نخواهد توانست در مورد کدهایی که برای گنو می‌نویسم ادعای مالکیت معنوی کند.
آشکار است که در ابتدای کار، داشتن حمایت مالی خیلی حیاتی نبود چرا که به تنهایی کار را جلو بردم، و این باعث شد دیگران جذب کار شده و کمک کنند.

۲- آیا پروژه گنو در حدی که هزینه‌های خود را پوشش دهد درآمدزایی می‌کند؟

استالمن:این سؤال فرض را بر این می‌گذارد که گنو پروژه‌ای متمرکز است حال آنکه چنین نیست. سیستم گنو مرکب از اجزای بسیاری است، و هر جزء توسعه‌دهندگان خودش را دارد. بعضی از این گروه‌ها از راههای گوناگون کمک مالی می‌گیرند، اما به صورت مجزا و مستقل. بعضی گروه‌ها هم صرفاً متشکل از افراد داوطلب هستند.

۳- آیا ممکن است در زمینه وضعیت کنونی هِرد (Hurd) به خوانندگان ما توضیح دهید؟ آیا موافقید که در وضعیت کنونی که بنیاد لینوکس حاضر نشده مجوز GPL v3 را بپذیرد هرد اهمیتی حتی بیش از گذشته یافته است؟

استالمن: هرد برای اینکه عملاً بتواند با لینوکس رقابت کند به کار زیادی نیاز دارد، اما من جزئیات آن را دنبال نمی‌کنم.
مشکلی که از بابت حفظ لینوکس تحت GPL نسخه ۲ وجود دارد این است که بیمِ دچار شدن آن به سرنوشت Tivo می‌رود، یعنی ممکن است لینوکس در محصولات «خودکامه» به کار گرفته شود، محصولاتی که به کاربر اجازه جایگزین کردن سیستم‌عامل پیشفرض را نمی‌دهند.

بگذارید فرض کنیم هرد در عمل به اندازه لینوکس کامل شده باشد. هرد اجازه نمی‌دهد سناریوی تیوو تکرار شود، بنابراین نمی‌توان آن را در محصولات خودکامه به کار برد. اما این جلوی ساختن محصولات خودکامه را نخواهد گرفت، چرا که آن‌ها از لینوکس استفاده خواهند کرد.

بنابراین، برای اینکه تولید محصولات خودکامه پایان یابد، هرد نباید همسنگ لینوکس، بلکه باید بسیار برتر از آن باشد. به نظر نمی‌رسد که چنین چیزی را بتوان محتمل دانست. بنابراین، راهی برای اینکه بتوانیم از لحاظ فنی جلوی محصولات خودکامه‌ای که از نرم‌افزار آزاد استفاده می‌کنند را بگیریم به ذهنم نمی‌رسد.

آنچه که می‌توانیم انجام دهیم این است که نگذاریم از کد ما استفاده کنند. انتشار کد تحت اجازه‌نامه GPL نسخه ۳ یا بالاتر رسیدن به این هدف را ممکن می‌کند.

۴- آقای تروالدز تقریباً هیچ دلیل معقول و قانع کننده‌ای برای ارتقا ندادن مجوز لینوکس به نسخه ۳ بیان نکرده است. به نظر او این کار ضروری نیست و همین نسخه ۲ کافی است. نظر شما چیست؟ آیا اگر تروالدز به این کار تن دهد حمایت شرکتهای بزرگ را از دست خواهد داد؟

استالمن: او (تروالدز) به من گفت بسیاری از بهبودهای GPL نسخه ۳ را می‌پسندد اما تنها با یکی از آن‌ها مخالف است: الزام سازندگان به اینکه طریقه نصب نسخه‌های تغییر یافته نرم‌افزار، در سخت‌افزار خریداری شده را در اختیار کاربر بگذارند.

بسیاری از کامپیوترهای امروزی طوری طراحی شده‌اند که سازنده می‌تواند نرم‌افزار را ارتقا دهد ولی کاربر نمی‌تواند آنرا تغییر دهد. در چنان شرایطی، فایل اجرایی نرم‌افزار آزاد محسوب نمی‌شود حتی اگر کد منبع آن آزاد باشد. ما این کار را تیووسازی (tivoization) یا قفل کردن (lockdown) می‌نامیم و به آن سخت‌افزار هم سخت‌افزار خودکامه یا Tyrant‌ می‌گوییم. بسیاری از تلفن‌های اندروییدی خودکامه‌ هستند، آن‌ها حاوی فایل‌های اجرایی لینوکس هستند که از کد منبع آزاد کامپایل شده‌اند، اما خود فایلهای اجرایی غیرآزادند، چرا که کاربر نمی‌تواند نسخه‌های تغییر یافته آن‌ها را اجرا کند.

مجوز GPL نسخه ۳ از چنین سوء استفاده‌ای پیش‌گیری می‌کند. این مجوز سازنده را ملزم می‌کند هر کلیدی که برای امضای نسخه تغییریافته شما لازم است را در اختیارتان بگذارد تا آن نسخه بتواند بر روی سخت‌افزار اجرا شود. این چیزی است که تروالدز با آن مخالف است. او میخواهد tivoization لینوکس را مجاز کند، و بر اساس آنچه به من گفت، این دلیل رد GPL نسخه ۳ از سوی اوست.

۵- آیا GPL نسخه ۳ نصب کدک‌های چندرسانه ای و برنامه‌های انحصاری را محدود می‌کند؟

استالمن: نمی‌فهمم چطور GPL 3 می‌تواند باعث چنین چیزی شود. سوال شما گنگ و پاسخ دادن به آن برای من سخت است. اگر سناریوی دقیق‌تری را مشخص کنید خواهم توانست پاسخ قوی و درستی بدهم.

۶- در حال حاضر بسیاری حباب‌های باینری یا binary blobs غیرآزاد در هسته لینوکس وجود دارد. آیا فکر نمی‌کنید که لینوکس در حال خارج شدن از مسیر آزادی و تبدیل شدن به نرم‌افزاری انحصاری است؟

استالمن: لینوکس همان زمانی از جاده آزادی خارج شد که این حباب‌های باینری در آن گنجانده شدند. اینکه آیا اکنون دارد بیشتر از آن جاده دور می‌شود را نمی‌دانم. به هر حال، آزادی مستلزم رد کردن و نپذیرفتن آن حباب‌هاست. به همین دلیل است که ما Linux-libre را داریم، نسخه‌ای ۱۰۰ درصد آزاد از لینوکس.

۷- در حال حاضر تمرکز اصلی بنیاد نرم‌افزار آزاد بر روی چه موضوعی است و خروجی آن دقیقاً چیست؟

استالمن: بنیاد نرم‌افزار آزاد (FSF) چهار ماموریت اصلی دارد: «زیرساخت»، «پویش‌ها»، «اِعمال GPL» و «آموزش و جمع‌اوری اعانه».
زیرساخت یعنی سرورهای مورد استفاده گنو مثل ww.gnu.org و savannah.gnu.org.

پویش‌ها یعنی حرکتهای سیاسی و آموزشی مثل DefectiveByDesign.org و PlayOGG.org.

اِعمال GPL یعنی نامه‌نگاری با شرکتهای ناقض GPL (با نرم‌افزارهای تحت کپی‌رایت FSF) و مطلع کردن آن‌ها از اینکه کپی رایت را نقض کرده‌اند و باید این کار را متوقف کنند.

آموزش عامه مردم درباره نرم‌افزار آزاد و جمع‌آوری کمک‌های نقدی همراهِ هم هستند زیرا فعالیت‌هایی که منجر به این دو می‌شوند معمولاً یکسان هستند.

۸- بحث‌های داغی در این باره شده که اسم مناسب برای گنو/لینوکس کدام است. با این حال بسیاری از کاربران هنوز در این مورد سوال‌هایی دارند. بیشتر کتاب‌های مرجع چنین تعریفی از سیستم عامل دارند که کمابیش اینگونه است: «نرم‌افزاری سیستمی که نرم‌افزار را به سخت‌افزار متصل می‌کند». با چنان تعریفی، چرا نباید یک سیستم عامل را به نام هسته‌اش صدا بزنیم، یعنی مثلاً «هرد» یا «لینوکس»؟

استالمن: اسم درست بستگی به این دارد که در باره کدام مجموعه از نرم‌افزارها صحبت می‌کنید.

با تعریفی که در بالا نقل کردید، فقط دارید درباره هسته و درایورها سخن می‌گویید. لینوکس یک هسته است، پس احتمالاً از لینوکس صحبت می‌کنید.

اما اگر از یک توزیع مانند تریسکوئل یا دبیان صحبت می‌کنید، از چیزی بسیار بزرگتر از «نرم‌افزاری سیستمی که نرم‌افزار را به سخت‌افزار متصل می‌کند» سخن می‌گویید. آن توزیع‌ها سیستم‌هایی کامل و قابل استفاده هستند، در‌واقع سیستم گنو که لینوکس به آن افزوده شده است. پس باید آن‌ها را GNU/Linux بنامید.

من سیستم عامل را اینگونه تعریف می‌کنم: «مجموعه‌ای از نرم‌افزارها که کارهای معمول را انجام می‌دهند و پایه‌ای برای بقیه کارها می سازند.» به این معنا گنو یک سیستم‌عامل است، همان‌گونه که یونیکس سیستم عامل بود، و همانگونه که توزیع‌ها سیستم عاملند.

راستی، کلمه «software» شکل جمع ندارد (اشاره به اشتباه تایپی مترجم که در جایی software را softwares نوشته بود). این کلمه مثل «literature» (ادبیات) و یا «petrol» (نفت) است. هر تعدادی از برنامه‌ها باز هم «software» هستند ( و نه softwares)

۹- به تازگی Digitizer آماری منتشر کرد که بر پایه تعداد خطوط کد همه برنامه‌های موجود در مخازن اوبونتو ۱۱.۰۴ ادعا می‌نمود فقط ۸ درصد کد اوبونتو متعلق به پروژه گنو است. نظر شما چیست؟

استالمن: من نمیدانم چطور به چنین عددی رسیده‌اند. چگونه مدعی شدند که می‌دانند کدام کد متعلق به پروژه گنو است؟ هیچ راه ساده‌ای برای فهمیدن این مطلب از روی کد وجود ندارد. شاید بعضی بسته‌های گنو را نادیده گرفته یا کمتر از میزان واقعی اعلام کرده‌اند.

با این‌حال، ممکن است چند سال دیگر بسته‌های گنو فقط ۸ درصد باشند. هنگامی که چنین اتفاقی بیفتد، سهم لینوکس احتمالاً ۰/۰۸ درصد خواهد بود. این عددها هر دو کم می‌شوند و دلیل این امر این است که پروژه‌های مختلفی در حال کمک به سیستم هستند. این کاهش نشان‌دهنده موفقیت ما در جذب توسعه‌دهندگان جدید برای نرم‌افزار آزاد است.

این مسأله هیچ تأثیری بر رابطه گنو، لینوکس و اوبونتو ندارد. اوبونتو نسخه‌ای توسعه‌یافته از گنو/لینوکس است که خود در سال ۱۹۹۲ از سیستم گنو به علاوه لینوکس ساخته شد.

۱۰- شما اعلام کردید در توزیع gNewSense سهم گنو ۱۵ درصد و سهم لینوکس فقط ۱/۵ درصد است. بنابراین، اگر حجم کد را ملاک قرار دهیم، هر توزیعی اسم متفاوتی خواهد داشت، چرا که پروژه‌های بسیاری غیر از گنو و لینوکس در توزیع‌ها وجود دارند و نسبت حجم کد پیوسته در حال تغییر است. آیا فکر می‌کنید میزان کد شاخص صحیحی برای نامگذاری توزیع‌ٰهاست؟

استالمن : (در مورد gNewSense) اعداد دقیق را به یاد ندارم، اما آنچه گفتید تقریباً درست به نظر می‌رسد. این یعنی آن سیستم بیش از آنکه لینوکس باشد، گنوست.

اگر سؤال این است که نام سیستم گنو/لینوکس باشد یا لینوکس، آن پروژه‌ها تأثیری بر جواب سؤال ندارند. هر قدر که بقیه سیستم تغییر کند، گنو سهم بسیار بیشتری نسبت به لینوکس خواهد داشت. اینجا را ببینید: http://www.gnu.org/gnu/gnu-linux-faq.html#many.

نه من فکر نمی‌کنم مقدار کد تنها مبنای نامگذاری باشد. اگر به آن اشاره می‌کنم به خاطر این است که مقدار کد یک امر عینی و قابل راستی‌آزمایی درباره سیستم کنونی است.

با این‌حال، به نظر من این حقیقت که پروژه گنو توسعه این سیستم را آغاز کرد و نام گنو را بر آن نهاد، دلیل خوبی است که سیستم را به عنوان نسخه‌ای توسعه‌ یافته از گنو به حساب بیاوریم. اینجا را ببینید:

http://www.gnu.org/gnu/linux-and-gnu.html

۱۱- به جز GCC کدام بخش از گنو را می‌توان قسمتی مرکزی از سیستم عامل به شمار آورد؟ چگونه می‌توان گنو را پایه گنو/لینوکس دانست؟

استالمن: Binutils، Coreutils، Bash و GNU libc به همان اندازه GCC و لینوکس نقش محوری و ضروری دارند. این مفهوم «قسمت مرکزی» به نظر نوعی تمایز موهوم و مصنوعی می‌رسد. از همان ابتدا هدف ما این بود که گنو یک سیستم کامل شبیه یونیکس باشد، نه فقط یک «بخش مرکزی» .

۱۲- پس آیا می‌توانیم یک سیستم خالی از گنو ( که مثلاً به جای GCC از EKOPath و به جای Bash از zsh و …استفاده می‌کند) را همچنان گنو/لینوکس بنامیم؟

استالمن: اگر کل گنو را جایگزین کنید، نتیجه گنو/لینوکس نخواهد بود. اما چرا باید چنین کاری کنید؟

۱۳- تعداد توزیع‌ها روزبه روز در حال افزایش است. گرچه این کمک می‌کند نرم‌افزار آزاد سلایق و نیازهای مخاطبان بیشتری را پوشش دهد، عده‌ای معتقدند وجود این همه توزیع باعث هدر رفتن وقت و انرژی‌ است که می‌تواند در پروژه‌های اساسی‌تر صرف شود. آیا شما با آن‌ها موافقید؟ نظر شما در باره یک توزیع واحد و استاندارد چیست؟

استالمن: مردم و سازمان‌ها اغلب فکر می‌کنند اولین کاری که باید پس از پیوستن به جامعه آزاد انجام دهند ساختن یک توزیع است. اگر هدف توسعه مهارت‌ها باشد، شاید این راه خوبی باشد، اما به نظر من بیشتر آن توزیع‌ها به جز این کاربرد دیگری ندارند.

بنابراین از افراد می‌خواهم به جای ساختن توزیع جدید، تلاش‌هایشان را برای کمک به توزیع‌های آزادِ موجود متمرکز کنند.

برای اطلاعات بیشتر درباره توزیعهای آزاد گنو/لینوکس اینجا را ببینید: gnu.org/distros

۱۴- برخلاف اهداف اولیه جنبش نرم‌افزار آزاد، بسیاری از توزیع‌ها به همراه خود نرم‌افزارهای غیرآزاد عرضه می‌کنند. این کار چه آسیبی به جنبش خواهد زد؟ در این مورد چه باید کرد؟

استالمن: تأثیر مستقیم استفاده از توزیع‌های غیرآزاد مانند گنو/لینوکسِ اوبونتو این است که مردم گنو/لینوکس را نصب می‌کنند اما به آزادی کامل دست نمی‌یابند.
اگر این مسأله بدترین پیامد استفاده از توزیع‌های غیرآزاد بود، با همه بدیِ خود هدف جنبش نرم‌افزار آزاد را به خطر نمی‌انداخت. اگر چه کاربران توزیع‌های غیرآزاد به طور کامل به آزادی دست پیدا نکرده‌اند، گام بزرگی به سود آزادی برداشته‌اند. اما توزیع‌های غیرآزاد تأثیر سوء دیگری دارند که به مراتب مخرب‌تر است: توزیع‌های غیرآزاد باعث می‌شوند مردم درباره هدف حرکت ما دچار اشتباه شوند.
سازندگان اوبونتو نمی‌گویند «ما متأسفیم که این توزیع آن آزادی‌ای که مختص نرم‌افزار آزاد است را به طور کامل به شما نمی‌دهد.» آن‌ها اصلاً اسمی از «نرم‌افزار آزاد» نمی‌برند. در عوض از «اوپن سورس» سخن می‌گویند و هدف خود را ارائه «بهترین تجربه ممکن برای کاربر » عنوان می‌کنند.

حال ببینیم هدف ما چیست؟ آیا هدف ما کسب آزادی است یا فراهم کردن یک تجربه جذاب برای کاربر؟ این شمایید که باید تصمیم بگیرید هدفتان کدام است. با این‌حال تازه‌واردان به جامعه نرم‌افزار آزاد اغلب عقاید خود را از اوبونتو می‌گیرند تا از جنبش نرم‌افزار آزاد. بنابراین، بیشتر مردمی که به جامعه ما می‌پیوندند یاد می‌گیرند که به دنبال «بهترین تجربه کاربریِ ممکن» باشند و نه به دنبال آزادی خود.

باید دائماً کوشش کرد تا این مسأله باعث فراموش شدن جنبش نرم‌افزار آزاد نشود، و به همین دلیل است که من این‌قدر در باره مسأله توزیع‌های غیرآزاد نگرانم.

۱۵- خوانندگان ما مشتاقند بدانند شما شخصاً از چه توزیع و میزکاری استفاده می‌کنید؟

استالمن: من از gNewSense استفاده می‌کنم، که تا همین اواخر تنها توزیعِ گنو/لینوکسِ ۱۰۰ درصد آزادی بود که بر روی کامپیوتر من اجرا می‌شد. کامپیوتر من یک Lemote Yeeloong است که پردازنده چینی آن کمابیش یک پردازنده MIPS به شمار می‌آید.
اکنون توزیع دیگری به نام Parabola هم وجود دارد که بر روی Yeeloong اجرا می‌شود، و من امیدوارم به زودی آن را امتحان کنم.
من بیشتر کارهایم را در در ترمینال انجام می‌دهم، چون برای من ترمینال بهتر و کارآمدتر است. با اینحال GNOME را هم بر روی کامپیوترم دارم.

۱۶- برخی شرکت‌ها مانند Sourceforge‌ و یا سرویس Google Code که متعهد به گسترش نرم‌افزار آزاد هستند دسترسی IPهای متعلق به ایران و دیگر کشورهای تحریم‌شده از سوی آمریکا را مسدود می‌کنند و خدمات خود را به آن کشورها محدود می‌نمایند. چند ماه پیش هم Redhat‌ از نامزد شدن کاربران ایرانی برای مدیریت جامعه‌های کاربری جلوگیری کرد. نظر شما در این باره چیست؟ کدام‌یک مهم‌تر است: تبعیت از قوانین دولت آمریکا یا فراهم کردن دسترسی همه کاربران به نرم‌افزار آزاد و مشارکت در آن؟

استالمن: شما یک مسأله حقوقی و قانونی را با یک مسأله اخلاقی مقایسه می‌کنید، در حالی که این دو قابل قیاس نیستند.
شرکت‌های آمریکایی نمی‌توانند از قوانین کنترل صادرات آمریکا فرار کنند چون جلوی کار آن‌ها گرفته خواهد شد. بنیاد نرم‌افزار آزاد هم قوانین کنترل صادرات آمریکا را رعایت می‌کند، و تولیدات خود را به ایران نمی‌فروشد. این قانون خواه منصفانه باشد یا نباشد، من نمی‌توانم شرکت‌های آمریکایی را به خاطر رعایت آن مقصر بدانم.
اما درباره این سؤال که آیا این قانون مسدودکردن ارتباط‌ها از ایران را اجباری می‌کند یا خیر، وکیل بنیاد نرم‌افزار آزاد به ما گفت که نیازی نیست IPهای ایران را مسدود کنیم، و ما هم این کار را نکردیم. اینکه چرا مقامات Sourceforge یا گوگل فکر می‌کنند این کار ضروری است را نمی‌دانم. جالب است که از آن‌ها دلیل این کار پرسیده شود، اما فکر می‌کنم پاسخ‌های پوچ و بی‌معنی‌ای خواهند داد.

اما حالا اگر سؤال حقوقی را کنار بگذاریم و به سؤال اخلاقی بپردازیم، اینکه آمریکا تحریم‌های تجاری خود را بر نرم‌افزار آزاد اعمال کند نادرست و بی‌معنی است. این کار باعث نخواهد شد دولت ایران یا شرکت‌های ایرانی از نرم‌فزار آزاد دست بردارند، بلکه تنها کاربران ایرانی را به زحمت خواهد انداخت و مشارکت آن‌ها در کمک به دانش مشترک جهانی را سخت خواهد کرد.

۱۷- به گمان بسیاری از کاربران ایرانی، توسعه‌دهندگان نرم‌افزار در‌واقع به تحریم‌ها اهمیتی نمی‌دهند، بنابراین بسیاری از کاربران تحریم‌ها را دور می‌زنند و نرم‌افزارها را دانلود می‌کنند. آیا از نظر شما این کار آن‌ها از جنبه اخلاقی و قانونی اشتباه است؟

استالمن: از نظر قانونی، خطری وجود ندارد چون آمریکا نمی‌تواند مردمِ داخل ایران را به این خاطر تعقیب کند. از نظر اخلاقی، اعمال تحریم‌های تجاری بر نرم‌افزار آزاد کار غلطی است.

۱۸- چگونه یک برنامه‌نویس می‌تواند از راه نرم‌افزار آزاد گذرانِ زندگی کند؟ آیا به جز هدایای مالی (doantion) و پشتیبانی در ازای دریافت پول، مدل درآمدزایی دیگری برای نرم‌افزار آزاد وجود دارد؟

استالمن: توسعه نرم‌افزار در قبال دریافت پول غالباً دربرگیرنده نوشتن نرم‌افزارهای سفارشی است. این الگو می‌تواند تقریباً بدون هیچ تغییری در دنیایی که در آن همه نرم‌افزارها آزاد هستند وجود داشته باشد، به این شکل که همان مشتری‌ها برای همان کار پول پرداخت خواهند کرد، و نرم‌افزار مشابهی تحویل خواهند گرفت، اما نرم‌افزاری که دریافت می‌کنند آزاد خواهد بود. هم‌اکنون شرکتهای کوچکِ پرشماری همین کار را انجام می‌دهند.
این تنها الگوی موجود نیست، اما یک الگوی مرسوم است.

۱۹- شما قبلاً اذعان کرده‌اید که الگوی اوپن سورس طرفداران بیشتری نسبت به الگوی نرم‌افزار آزاد کسب کرده است.

استالمن: در اینجا یک نوع بدفهمی وجود دارد. این دو (نرم‌افزار آزاد و اوپن سورس) مدل یا الگو نیستند. نرم‌افزار آزاد «مدل» نیست. نرم‌افزار آزاد یک فلسفه است، یک جنبش است برای به دست آوردن آزادی‌های خاص برای کاربران نرم‌افزار بر پایه‌های اخلاقی. (اینجا را ببینید: http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html)

اوپن سورس هم یک فلسفه است، اما تفاوت بسیار زیادی با فلسفه نرم‌افزار آزاد دارد. فلسفه اوپن سورس بر پایه اخلاق نیست، و ارزش‌های آن بر اساس راحتیِ کاربرد بنا شده است.
به نظر می‌رسد اوپن سورس هواداران بیشتری دارد. من نمی‌دانم چرا اینگونه است، اما می‌توانم حدس‌هایی بزنم. نخست اینکه رسانه‌ها معمولاً مفروضات اوپن‌سورس را می‌پذیرند و آن اسم را به کار می‌برند. در نتیجه تعداد افرادی که مفاهیم فلسفه اوپن سورس به گوش آن‌ها میرسد نسبت به کسانی که با فلسفه نرم‌افزار آزاد آشنا می‌شوند بیشتر است. دوم اینکه اوپن سورس کمتر از ما با آنچه که در جامعه جا افتاده و حاکم است مخالفت می‌کند، و همین امر باعث می‌شود ایده‌هایش کمتر جنجالی باشد.

۲۰- گروهی از افراد اعتقاد دارند که جنبش نرم‌افزار آزاد و فلسفه آن به کامپیوتر محدود نمی‌شود و می‌توان آن را به سایر شاخه‌های دانش تعمیم داد. آیا شما با آن‌ها موافقید؟ آیا به نظر شما می‌توان به دنبال چیزی به نام «دانش آزاد» بود؟ به نظر شما چگونه می‌توان جنبش‌های مشابهی در سایر رشته‌ها ایجاد کرد؟

استالمن: جنبش نرم‌افزار آزاد در مورد نرم‌افزار است. نرم‌افزار چیست؟

هر برنامه اثری تالیفی است که به کامپیوتر می‌گوید چگونه یک کار خاص را انجام دهد. به دیگر سخن، اثری است که برای انجام کارهای عملی به کار می‌رود. کاربران لایق این هستند که بر کارهایی که انجام می‌دهند کنترل داشته باشند، بنابراین نیاز دارند که بر روی اثر (نرم‌افزار) کنترل داشته باشند. این امر مستلزم همان ۴ آزادی اساسی است (که پیشتر به آن‌ها اشاره شد).

همین استدلال درباره آثار دیگری که برای انجام کارهای عملی طراحی شده‌اند صادق است. برای نمونه، دستورهای آشپزی، کتاب‌های درسی برای یادگیری یا مطالعه، و کتاب‌های مرجع. همه این‌ها باید آزاد باشند.

«دانش» یک مقوله کاملاً متفاوت با نرم‌افزار است. آثار می‌توانند با دانش مرتبط باشند. مثلاً یک برنامه می‌تواند نمایانگر یک دانش خاص باشد، یا یک کتاب درسی می‌تواند دانش خاصی را آموزش دهد، اما دانش مانند برنامه یا کتاب «اثر» نیست. بنابراین، من فکر نمی‌کنم بتوانیم در این معنای خاص از آزادی از «دانش آزاد» سخن بگوییم.
دانش مسائل اخلاقی گوناگونی به همراه خود دارد. دانش تجربی هم همینطور است.

۲۱- نظر شما درباره افزودن بندی به مجوزهای آزاد برای محدود کردن استفاده از نرم‌افزار آزاد برای مقاصد نظامی چیست؟ همانگونه که می‌دانید دولت‌ها به شکل گسترده از نرم‌افزار آزاد برای مقاصد نظامی و یا حتی برای سرکوب مردم استفاده می‌کنند. آیا می‌توان در این باره کاری انجام داد؟

استالمن: آزادی شماره صفر آزادیِ استفاده کردن از برنامه برای هر هدف و مقصودی است. اگر یک مجوز نوع استفاده شما از برنامه را محدود کند آن برنامه دیگر آزاد نخواهد بود.

این معیار اهمیت حیاتی دارد. ما نمی‌توانم برنامه‌هایی را در گنو بپذیریم که در نوع کاربرد محدودیتی اعمال کنند. اگرمی‌توانستیم، برنامه‌های گوناگون با محدودیت‌های مختلف عرضه می‌شدند. مثلاً ممکن بود برنامه‌‌ای نوشته شده به دست مسلمانان، استفاده از خود برای رستوران‌هایی که الکل سرو می‌کنند را محدود کند، و یا مثلا برنامه‌ای که کمیته Oktoberfest مونیخ (جشن سنتی منطقه باواریا که در آن شراب‌های خاصی سرو می‌شود) می‌نوشت ممکن بود استفاده رستوران‌هایی که الکل سرو نمی‌کنند را محدود کند. اگر به همین منوال پیش میرفتیم در نهایت سیستمی داشتیم که هیچ‌کس اجازه استفاده از آن را نداشت.

این نظر که ما می‌توانیم دولت‌ها را با گنجاندن شرایطی در مجوز نرم‌افزارها از جنگهای تهاجمی یا شکنجه باز داریم ایده‌ای پوچ است. چه کسی قرار است این مجوزها را در جامعه اعمال کند؟ حکومت‌ها! اگر دولتی را تحت تعقیب قرار دهیم که چرا از نرم‌افزار ما برای چنان فعالیت‌هایی استفاده می‌کند به ما خواهد گفت: «ما مجبور شدیم وارد جنگ شویم تا از کشور محافظت کنیم، و شکنجه‌های ما هم شکنجه نیست، بلکه نوعی «بازجویی پیشرفته» است.» و یا اینکه به سادگی در قوانین خود را مستثنا می‌کرد.

۲۲- در باره جامعه نرم‌افزار آزاد ایران چه می‌دانید؟ آیا اگر به مراسمی درباره نرم‌افزار آزاد به ایران دعوت شوید خواهید پذیرفت؟

استالمن: در باره جامعه نرم‌افزار آزاد ایران چیز زیادی نمی‌دانم. پاسخ دادن به چنین سؤال کلی‌ای، حتی درباره کشورهایی که زیاد به آن‌ها سفر می‌کنم و برخی مسائل داخلی و فعالان آن‌ها را می‌شناسم، سخت است؛ چه رسد به ایران.
اما من چنین ریسکی نمی‌کنم که با وجود حکومت که فعلاً بر ایران حاکم است به این کشور سفر کنم. من در سخنانم از این حکومت انتقاد می‌کنم، و می‌ترسم در صورت رفتن به ایران زندانی شوم یا اتفاق بدتری برایم بی‌افتد.

۲۳- با نگاهی به گذشته، فکر می‌کنید بهترین و بدترین تصمیمات شما چه بوده است؟

استالمن: ببخشید، من دوست ندارم بزرگترین اشتباهاتم را برای غریبه‌ها اعتراف کنم.

۲۴- گام بعدی برای کمک به جامعه برای اینکه به آزادی اهمیت بدهد و از آن مراقبت کند چیست؟

استالمن: پاسخ به این سؤال برای من مشکل است زیرا این سؤال درواقع بامعنی نیست. این کار با «اقدام» پیش نمی‌رود. بلکه حوزه‌های زیادی وجود دارد که ما در آن‌ها در حال تلاش هستیم، و حوزه‌های زیادی وجود دارد که دشمنان ما در آن فعالند، و همه این‌ها به صورت موازی اتفاق می‌افتد.

با این‌حال، یک موضوع حیاتیِ روشن این است که تبلت یا تلفن همراهی بسازیم که بتواند بدون نرم‌افزارهای غیرآزاد کار کند.

۲۵- سخنان شما درباره مرگ استیو جابز باعثِ بگومگوهای زیادی بین طرفداران اپل و هواداران نرم‌افزار آزاد شد. برخی چهره‌های نرم‌افزار آزاد و اوپن‌سورس مانند اریک ریموند از لحن شما انتقاد کردند و شما را به آنچه «تندروی و توهین به کاربران اپل» می‌نامیدند متهم کردند.

استالمن: در واقع، اریک ریموند گفت که حق در این مورد با من بوده است. اما ظاهراً از اینکه با من موافق بوده خیلی احساس راحتی نمی‌کرده و به همین خاطر توهین‌های بی‌موردی به نوشته خود اضافه کرد تا لحنش خیلی دوستانه به نظر نرسد. اما او گفت که نظر من در باره تک تک موارد درست بوده است.

دیگران هم ظاهراً تنها بدون اینکه تأمل کنند شتابزده حرف زدن پشت سر مُرده را محکوم کردند. شخصی به من گفت اینکه زمانی از جابز انتقاد کردم که توان دفاع از خود را نداشته غیرمنصفانه بوده است، بدون اینکه به این فکر کند که کل بخش روابط عمومی شرکت اپل از صبح تا شب مشغول گفتنِ این بودند که دنیا چه سرمایه بزرگی را از دست داده است.

رُک بگویم، من در این مورد به خود جابز اهمیت نمی‌دهم. من نگران مردمی هستم که آزادیِ آن‌ها از محصولات جابز، و سایر محصولاتی که در همان مسیر حرکت می‌کنند، آسیب می‌بیند.

۲۶- بهترین راه برای ترویج نرم‌افزار آزاد چیست؟ بعضی کاربران نرم‌افزار آزاد، وارد بحث و مجادله با طرفداران اپل و مایکروسافت می‌شوند، و سعی می‌کنند آن‌ها را قانع کنند که گنو/لینوکس بهتر و قدرتمندتر است. گروهی دیگر بر مبانی فلسفی و فرهنگی نرم‌افزار آزاد تأکید می‌کنند و تلاش می‌کنند به مردم در باره آزادی‌هایشان آگاهی بدهند. کدام روش را موثرتر می‌دانید؟

استالمن: هر دو روش «موثر» هستند ولی هر یک نتیجه متفاوتی دارد.

اگر مردم را قانع کنید که برخی نرم‌افزارهای آزاد از نظر فنی برتر هستند، ممکن است چند برنامه آزاد را به کار بگیرند، اما همچنان در حوزه‌هایی که نرم افزارهای غیرآزاد بهتر از نرم‌افزارهای آزاد باشد آمادگی استفاده از نرم‌افزار غیرآزاد را خواهند داشت. به این ترتیب آن‌ها همچنان بر پایه مسائل سطحی درباره مسائل مهم قضاوت خواهند کرد. این فقط یک موفقیت جزئی است.

اما اگر مردم را قانع کنید که لایق آزادی هستند، آن‌ها برنامه‌های غیر آزاد را پس خواهند زد، خواه آن نرم‌‌افزار از نظر فنی بهتر یا بدتر از نرم‌افزار آزاد باشد، زیرا درک خواهند کرد که نرم‌افزار آزاد در هر حالتی از لحاظ اخلاقی برتر است. آن‌ها مسأله مهم را درک خواهند کرد و درباره آن به درستی قضاوت خواهند نمود. این یعنی موفقیت کامل و عمیق.

یک کاستیِ دیگر در استدلال‌های فنی این است که افراد غیرمتخصص معمولاً به این استدلال‌ها کوچکترین اهمیتی نمی‌دهند. اما این افراد می‌توانند مسائل اخلاقی را درک کنند. استدلال‌های اخلاقی تنها راهی است که می‌توانیم افراد غیرفنی را به حامیان نرم‌افزار آزاد تبدیل کنیم.
به نظر من، کاربر خود می‌تواند قضاوت کند که برنامه A بهتر و راحت‌تر از برنامه B ‌است. بنابراین سعی نمی‌کنم او را در باره چنین مسائلی قانع کنم، البته به استثنای مواردی که شخص از پیش ذهنیت‌هایی درباره نرم‌افزار آزاد دارد بدون اینکه از آن استفاده کرده باشد. من تمرکزم را بر صحبت از آزادی می‌گذارم.

دکتر استالمن، بابت وقتی که در اختیار ما و خوانندگان ما قرار دادید از شما سپاسگزاریم.

دریافت متن رسمی مصاحبه به زبان انگلیسی

LinuxReview هیچ‌گونه مسئولیتی در قبال نظرات ارائه شده از سوی کاربران نمی‌پذیرد و مسئولیت کامنت‌های ارائه شده در زیر پست بر عهده خود شخص می‌باشد.

61 دیدگاه برای این نوشته:

  1. \'\'mastershot:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ خوشحالم که بالاخره جواب دادن. به تمامی لینوکس ریویوویی ها تبریک می گم. اینم عیدی آقای استالمن به ما :)
  2. \'\'eMan:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ خیلی عالی ممنون از تمام دوستایی که در آماده کردن این مصاحبه زحمت کشیدند به خصوص مسعود و مهدی عزیز در آخر هم تشکر از خود دکتر استالمن :)
  3. \'\'مهدی بیگی:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ دست همه دوستان دست اندرکار درد نکنه ، کار خیلی با ارزشی بود و به خیلی از سوالات اساسی و دارای ابهام پاسخ داده شد . واقعا خسته نباشید
  4. \'\'mojvar:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ درود بر شما سپاس فراوان !
  5. \'\'Bardia:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ بسیار عالی ....
  6. \'\'جعفر:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ عالی بود واقعا، خسته نباشید
  7. \'\'WinonuX:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ حرف نداری مسعود عالی بود واقعی خسته نباشید
  8. \'\'Numb:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ فوق العاده بود برای بار اول در ایران مخصوصا اون قسمتی از متن ه گفت از ایران و حکومت حاکم اش می ترسم خیلی خوب بود خسته نباشید هم از شما ممنون هستم هم از دکتر استالمن یه جایی نظر مخالف دارم اما اینا نمی نه که بگم
  9. \'\'سعید:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ پاسخ های خیلی خوبی داده بود. چند تا نکته ی خوب تو متن بود. مثل موضوع تحریم و بحث تفاوت اخلاق و حقوق در اعمال شدن تحریم ها بر علیه ما و ... . و این که برام جالب شد تا یه سری به آرشیو های نت بزنم تا ببینیم در مورد حکومت ایران چه ها گفته که اینقدر ترسیده. اگه بد گفته بود لوش بدیم :دی نه خسته. زنده باد.
  10. \'\'احسان:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ خیلی جالب! تصور کنید استالمن بیاد ایران بگیرنش ببرنش کهریزک :))))
  11. \'\'mrc:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ با تشکر از linuxreview برای مصاحبه. با این مصاحبه هم معلوم شد که اون لحن استالمن بعد از مرگ جابز اتفاقی نبوده و کلا اخلاقش یه جوریه. مثلا اونجا که گفته من عادت ندارم که اشتباهاتم رو به غریبه‌ها بگم، جدا از اینکه کاربرا و سایت چه قدر علاقه‌مند استالمن هستند و برای این مصاحبه چه قدر زحمت کشیدند، درسته که ما غریبه هستیم ولی می تونست این حرف رو خیلی ملایم‌تر و محترمانه‌تر بگه. بعضی جاها هم لحنش زیاد جالب نبود.
  12. \'\'مسعود:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ توجه داشته باشید که چیزی که ما از این جمله برداشت میکنیم با چیزی که انگلیسی/آمریکایی‌ها برداشت میکنن متفاوته. همونطور که برای ما عجیبه انگلیسی زبان‌ها اصلا کم پیش میاد سلام یا خداحافظی کنن و یا خیلی مسائل دیگه که به عرف مربوطه و ممکنه توی یک جامعه توهین محسوب بشه. ولی معمولا آدم‌های رک و بدون تعارفی هستند و مثل ما تعارف تیکه پاره نمیکنند.
  13. \'\'احسان:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ اخلاق ریچارد استالمن دقیقا مثل داوکینزه! بالخره هر کس یه خق و خویی داره! ولی خوب با حرفت موافقم که لحنش کلا خوب نیست چون اریک ریموند رو شست گزاشت کنار!!!
  14. \'\'علی:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ خیلی عالی بود. این مصاحبه بهترین هدیه به طرفدارهای نرم‌افزار آزاده. ممنون! :)
  15. \'\'Vampir3:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ واقعا خسته نباشید، خیلی جالب بود
  16. \'\'پیمان:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ دست شما درد نکنه. واقعا جای تقدیر داره.
  17. \'\'hadi:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ بلاخره من این قضیه ی گنو/لینوکس را تا حدودی فهمیدم دستتون درد نکنه
  18. \'\'Pyruzan:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ زنده باد RMS بزرگ، واقعا پاسخ‌های زیبایی میده این مرد دوست‌داشتنی. از مسعود و مهدی و بقیه دوستان دست‌اندرکار هم بابت تحقق بخشیدن به این مصاحبه بسیار سپاسگزارم :)
  19. \'\'zobilla:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ قبلا خيلي به شخصيتش علاقه داشتم اما حالا فهميدم همچين آش دهن سوزي هم ني! تو دنياي IT كه براي بيشتر مردم خيلي مهم نيست به آزادي اينقدر اهميت ميدن، اما نميان تو مسايل سياسي همين حرفا رو بزنن؟ ميگن توليدکنندگان نرم افزارهاي غيرآزاد به کاربر احترام نميذارن و ... اما نميگن چرا يه کشوري که ميخواد آزاد باشه و از کشورهاي ديکتاتور پيروي نکنه بايد تحريم شه؟ حالا ميتونيد منفي بديد!
  20. \'\'مسعود:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ سری به صفحه شخصیش بزنید... از سیاست‌های آمریکا/اسراییل/ایران هر کشوری که انتقاد داشته باشه بدون رودربایستی میگه. به قطع درخت هم انتقاد میکنه! در کل به نظرم نمیشه فقط با دید یک جانبه در مورد آدم‌ها قضاوت کرد.
  21. \'\'علی:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ بسیار مصاحبه ی خوبی بود ... بسی لذت بردم ... دست تمام عزیزانی که برای این مصاحبه زحمت کشیدند ، درد نکنه ...
  22. \'\'شاهین آزاد:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ تبریک ;-)
  23. \'\'zobilla:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ درست می‌فرمایید، شاید کمی تند رفتم :(
  24. \'\'فرود:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ ممنون. مدتها بود که اصلا چنین چیزی نخونده بودم :) کلا شاد شدم :)
  25. \'\'محمد:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ ممنون. مصاحبه بسیار ارزشمندیه از اظهار نظرش درباره اریک ریموند خیلی خوشم اومد! :)) راستی مصاحبه با شخصیت‌های بزرگ دیگه ادامه داره؟ یا فعلا تعلیق هست؟
  26. \'\'حامد سپهر:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ سلام مصاحبه خوبی بود دستتون درد نکنه فقط یه نکته، تو جواب سوال 20 بهتر بود به جای استفاده از \" به دیگر سخن\" ترجمه میکردین \"به عبارت دیگه\" :)
  27. \'\'مسعود:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ محمد جان این کار واقعا سخت و زمان‌بر هست... اینه که ممکنه چند ماه برنامه‌ای نداشته باشیم. ولی این برنامه پا بر جا هست بر خلاف نظر دوستانی که فکر میکردن ما لقمه بزرگتر از دهنمون برداشتیم و توش موندیم :))
  28. \'\'كيارش كياني:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ خيلي خيلي خوب بود و اميدورام بازم ادامه داشته باشه و مصاحبه هاي اينچنيني رو زود بتونيم ببينيم اما در مورد سوالي كه در باره خريد و فروش نرم افزار ازاد كردين استالمن كم توضيح داده بود فكر كنم اين مسله مهمي باشه اما استالمن فقط خواسته بود جوتب سوال رو داده باشه مشكل رو حل نكرد اميدوارم در جايي بشه راجع به اين مسئله بيشتر صحبت كنيم
  29. \'\'Hatef:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ عالی بود ... دست همه تون درد نکنه... خداییش خوشحال شدم! ولی چند نکته در مورد دکتر استالمن: 0- به روح اعتقاد نداره! :) 1- دمش گرم در مورد ایران خیلی منطقی و صادقانه حرف زد! 2- یادم آورد که شمارش باید حتما از صفر باشه! (چیزی که همیشه یادم میره!) 3- و اینکه یکم تند و اعتقادی یا به نوعی افراطی حرف میزنه که فکر کنم از روی تعصبش باشه! توضیح : کلاً آدم خوبیه ولی زیادی گیر داده ... انگار تنها حقیقت واقعی راهی هست که خودش میره....ولی در اشتباه هست... چون بعضیا سلیقه های متقاوتی دارن .... در هر صورت اون اگه از عقیدش دفاع نکنه کی بکنه اینکارو براش؟ موفق باشید ... عیدی خوبی بود! از ته دل تشکر!
  30. \'\'محسن:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ متأسفانه دید ایشون نسبت به ایران و حکومت ایران خیلی بده! من نمی دونم چی گفته ولی به نظرم کسانی هستند که بدتر از اون گفتند و کردند و الان هم راست و راست تو مملکت راه می رن و بعضیاشون هم رأی میدن! امیدوارم نگاهشون اصلاح شه. در کل خیلی خوب بود. استفاده کردم. :)
  31. \'\'amirhp:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ «اما من چنین ریسکی نمی‌کنم که با وجود حکومت که فعلاً بر ایران حاکم است به این کشور سفر کنم. من در سخنانم از این حکومت انتقاد می‌کنم، و می‌ترسم در صورت رفتن به ایران زندانی شوم یا اتفاق بدتری برایم بی‌افتد.» بابا اینم توهم زده ها اصلا اینجا کی میشناستش که حالا بخواد زندانیشم بکنن ما که انقد اخبار لینوکس و نرم‌افزار آزاد رو دنبال می‌کنیم درباره ایران چیزی نشنیدیم چه برسه به بقیه!
  32. \'\'keimasi:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ خیلی جالب بود مرسی...تنوع سوالا خیلی خوب بود و با نظریات و تفکرتاشون بیشتر آشنا شدیم ... بازم ممنون
  33. \'\'mFat:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ در باره ایران چیزی نشنیدید؟؟ یعنی چی؟
  34. \'\'mFat:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ چرا؟
  35. \'\'محمد:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ چون دارید یه گفتگوی نسبتا علمی رو ترجمه میکنید! نه یکی از آثار شکسپیر رو :)
  36. \'\'سینا:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ آقا عالی بود مرسی و سپاس
  37. \'\'Pyruzan:
    ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ زیبا نوشتن چه ربطی به علمی یا ادبی بودن متن داره اولا! متن علمی نیست و یه مصاحبست دوما! به دیگر سخن از به عبارت دیگر پارسی‌تره سوما!
  38. \'\'amin:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ سلام واقعا عالی بود مدتها بود که منتظرش بودم ممنون
  39. \'\'zobilla:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ اولاً درسته، اما دوماً، سوماً و ... نادرستن چون عدد فارسی که تنوین نمی‌گیره :) (اینم چهارماُ) !!
  40. \'\'zobilla:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ یه چیزی رو دقت کردید؟ گفته: من چنین ریسکی نمی‌کنم که با وجود حکومت که \"فعلاً\" بر ایران حاکم است به این کشور سفر کنم. انگار منتظره حکومت سقوط کنه!! بیشتر مردم اونور همین طرز تفکر بهشون القا شده.
  41. \'\'علی:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ موافقم خیلی تندرو و تک رو هست به هیچ چیز دیگه ای توجه نمی کنه مثلا آیا تا بحال شنیده که ۱۴۰۰ سال پیش حدیثی داشتیم که زکات علم نشر آن است ؟ نمی دونسته که چنین تفکراتی منحصر خودش نبوده و اسلام چقدر راجع بهش اون هم ۱۴۰۰ سال پیش حرف زده ؟‌ از نظر من اون یه موجودیه هزار پیج و هزار خم که لباس یه درویش رو رو خودش انداخته !‌ معلوم نیست کیه و چی می گه !‌ به نظر من رعایت اخلاق و عدم توهین از هر اصلی مهم تره حتی آزادی چون که الان کسایی که کمی تو دلشون به این فلسفه علاقه مند بودن با سخنان کوبندش همون علاقه هم از تنشون می پره. من از گنو استفاده می کنم چون هزار و چهارصد سال پیش راجع بهش اسلام حرف زده ولی از استالمن متنفرم
  42. \'\'علی:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ خیلی خوب بود. ممنون از زحماتتون. حداقل من بالاخره فهمیدم گنو و لینوکس چه ارتباطی با هم دارن!!!
  43. \'\'مهدی بیگی:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ منظورش اینه که نشنیدیم درباره ی ایران چیزی بگه
  44. \'\'mFat:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ آهان. والا تقریبا همیشه راجع به ایران توی stallman.org می‌نویسه.
  45. \'\'مسعود:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ متاسفانه گویا خلط مبحث به شدت رواج داره بین ماها! @علی... اصولا به نظر شخص بنده خیلی بی ربط هست این شیوه صحبت ها... همینطور صحبت های دوستمون zobilia . اندیشه رو منحصر میکنید چرا؟ تا از بند انحصار اندیشه رها نشیم نمیتونیم به آزادی‌هایی مثل نرم‌افزار و جامعه و بیان و... برسیم. چون یه شخصیت یا مکتب یا دین ۱۴۰۰ سال پیش حرف مشابهی رو زده معنیش اینه که ایشون باید بیاد رو بیاره به اون مکتب؟ مسیحیت و کمونیست و آنارشیست و همه این‌ها هم از اخلاق گفتن و ایده‌های آرمانی زیبایی دارن ولی صحیح اجرا نمیشن. میدونید دلیل سرسختی و تند رو بودن استالمن چیه؟ چون اگر این سرسختی رو نداشته باشه دقیقا همون بلا سر این اندیشه میاد... اندیشه آرمانی ولی اجرای غیرآرمانی. شخصی که توی یه جنبش الگو محسوب میشه و کارها و حرفاش تاثیر داره باید سرسخت باشه. مثلا ایشون خودش هم میدونه اگر به تنهایی از گوشی موبایل با فریمور غیرآزاد استفاده نکنه هیچ تغییری نمیتونه انجام بده توی جامعه... ولی با این حرکت نمادین خیلی حرف‌ها رو میرسونه. صحبت‌های آدم‌ها رو فقط با پوسته نبینید. باید روش فکر کنیم. مثلا حرف‌هاش در مورد جابز خیلی شر به پا کرد ولی مدتی که گذشت و خوب نحلیل شد حرف‌هاش خیلی‌ها حق رو بهش دادن و از اینکه سریع تحت تاثیر قرار گرفتن شرمنده شدن. صحبت‌ها و تفکرات شما کاملا قابل احترامه و من هم فقط عقاید خودم رو مطرح کردم. امیدوارم ناراحت نشید :)
  46. \'\'دوستدار لینوکس:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ من با نظرش درباره ایران موافقم! متاسفانه حکومت ایران تاحالا خارجی‌های زیادی رو به بهانه های «واهی» همچون جاسوسی یا ... دستگیر کرده و از این طریق از کشور مطبوع به نوعی باج‌گیری کرده! استالمن هم نظرات خودش رو درباره سیاست خیلی واضح بیان می‌کنه و تقریبا درباره همه چیز صحبت می‌کنه! فک کنم باید تا تغییر رژیم صبر کنه! اون روز از دیدنش تو ایران آزاد واقعا خوشحال میشم
  47. \'\'مسعود:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ لطفا رعایت وضعیت رو هم بکنید و کمی متعادل صحبت کنید تا مشکلی پیش نیاد. ممنونیم.
  48. \'\'Arash:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ به‌‌‌ به‌‌‌ . به این میگن یه عیدی درست و حسابی‌ . متشکر
  49. \'\'مهران:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ در کل خیلی خوب بود تقریبا بیشتر سوالات جدید بود و سوال خودمم بود.
  50. \'\'علی:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ دست شما درد نکنه. ترجمه‌ی خوب و روانی از مصاحبه ارائه کردین. برام جالب بود که توی سوال مربوط به «دانش آزاد» ریچارد مسئله رو با دید فلسفی بررسی کرد. من این دید رو دوست دارم به خاطر اینکه باعث می‌شه به معنای واژه‌هایی که استفاده می‌کنیم و برامون عادی و کلیشه‌ای هستن بیشتر دقت کنیم. باعث می‌شه واژه‌های متعارف رو برای خودمون از نو ترجمه کنیم. متشکرم مسعود متشکرم لینوکس ریویو
  51. \'\'mFat:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ حالا همچین اصطلاخ ادبی هم به کار نبردیم. بهتره نذاریم کلمات قشنگ پارسی فراموش بشن.
  52. \'\'smmsadrnezh:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ با سپاس فراوان به خاطر گام مثبتی که در راستای دانش‌افزایی و پاسخ به سوالات جامعه برداشتید نسبت به متنی که تهیه کردید دو تا انتقاد داشتم: چرا از شاخص دکتر برای خطاب قرار دادن استالمن استفاده کردید. استالمن در زمانِ دانشجوییِ دکتری فیزیکِ دانشگاهِ MIT، ادامه‌ی تحصیل رو کنار میگذاره تا روی برنامه‌نویسی پروژه‌ی گنو در آزمایشگاه هوش مصنوعی MIT تمرکز بیشتری کنه هرچند از تعدادی از دانشگاه‌ها از جمله یکی از دانشگاه‌های معتبر آرژانتین دکتری افتخار گرفته اما واقعا برای یک آزادمرد نباید چنین شاخص‌هایی افتخار باشه. چه بسا افرادی که با درجات آکادمیک واقعی (نه افتخاری) بزرگترین زندان‌ها را ایجاد و حتی علوم دانشگاهی را به دام انحصار کشیدند. اما دوم اینکه جزئیات سوالم رو درست مطرح نکردید. درخواست کردم بپرسید: با توجه به اینکه ایشون به بیشتر کشور‌های جهان سفر کردن و طرفداران زیادی در ایران دارن از ایشون بپرسید به ایران می‌آیند یا نه و اگر جواب منفیست چرا و اگر مثبت است کی؟ اما شما پرسیدید: درباره جامعه نرم‌افزار آزاد ایران چه می‌دانید؟ آیا اگر به مراسمی درباره نرم‌افزار آزاد به ایران دعوت شوید خواهید پذیرفت؟ اگر درست مطرح می‌شد ایشان عدم شناخت از وضعیت کنونی جامعه‌ی کاربران در ایران را بهانه‌ی سفر نکردن قرار نمی‌دادند و با پیشفرض درستی پاسخ می‌دادند. هر چند که Numb، سعید، احسان، محسن، amirhp ،zobilla و دوستدار لینوکس نسبت به پاسخ استالمن به این سوال واکنش‌هایی نشان دادند. (البته که جوابم رو گرفتم اما این دقیقا چیزی نبود که میخواستم) به نظرم هر حرف درستی تفسیری از کلام استالمن است! (خواه موافق یا مخالف افکار این آزاد‌مرد باشید، امیدوارم بی‌دلیل از تفکر خاصی حمایت نکنید!) به هر حال پیگیر رسیدن پاسخ‌ها بودم و مصاحبه‌ی مفیدی بود.
  53. \'\'حسین:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ خیلی خیلی ممنون بابت زحمت این مساحبه همه چیز خیلی خوب بود اما اظهار نظرشون راجع به ایران و دولت ایران خیلی عجیب بود بای اینکه گنو به عنوان آزادی نرم افزار هست از آزادی رسانه برای درست فهمیدن از اوضاع و احوال ایران استفاده نکردن همه اشتباه می کنن اونم اشتباه کرد ما باید کاری کنیم تا درک درستی از وضعیت ایران پیدا کنن عیدتون مبارک دستتون طلا
  54. \'\'علی:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ امیدوارم برادرا نظر ایشون نسبت به ایران رو و همینطور بعضی از نظرات خواننده ها رو نخونن؛ چون ممکنه بهشون بربخوره و خدای نکرده این سایت خوب رو فیل کنن؛ براشون چندان فرقی هم نخواهد کرد که شما در ابتدای مصاحبه چی گفتین! بچه ها لطفا رعایت کنین. این نظر منه.
  55. \'\'دانیال بهزادی:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ انگار شما هم منتظری سقوط نکنه. همه‌ی جکومت‌ها در همه‌جای دنیا یه روز سرکار می‌آن و یه روز سقوط می‌کنن دیگه
  56. \'\'دانیال بهزادی:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ اگه بفهمه این‌جا واقعا چه خبره که جرأت نمی‌کنه همین یه ذره حرف رو هم بزنه بنده خدا :D
  57. \'\'مسعود:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ درورد و ممنون از لطف شما؛ خوب احترام به شخص همیشه مهمه... این دکتر چیز خاصی نیست که بخوایم بهش بعنوان تقدیس! نگاه کنیم همونطور که میبینید توی سوالات خیلی به پر و پای ایشون پیچیده شده و حقیقتا هدف این نبوده که بخوایم خودمون رو همسو نشون بدیم. متاسفانه یا خوشبختانه ما مجبور بودیم با توجه به سوالات کاربرها یه طرح خاص ایجاد کنیم و مثلا همین سوال ترکیبی از سه سوال هست و درسته که اگر تک تک پرسیده میشد بهتر ممکن بود پاسخ بگیره ولی واقعا امکانش نبود. دلیل سفر نکردن ایشون چیزی فرا تر از عدم شناخت از فعال‌ها و جامعه کاربری گنو/لینوکس بود و فکر نمیکنم تغییری در اصل ماجرا بوجود می‌آورد.
  58. \'\'mrc:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ ولی با این همه سرسختی هم نتوسته به جایی که باید برسه. وقتی که حتی لینوکس هم آزاد نیست و خیلی از توضیع‌ها هم مشکل آزادی دارن دیگه چه امیدی هست. با این وضع اگه عمر استالمن تموم بشه شاید جنبشش هم کم رنگ بشه و اپن سورس جاش رو بگیره.
  59. \'\'مسعود:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ خوب این تفکر شماست... الان استالمن به اهدافش نرسیده؟ من فکر میکنم خیلی فراتر از انتظارش به موفقیت رسید. الان ما میتونیم سیستمی داشته باشیم که آزاد باشه و خیلی عالی برامون کار کنه. الان وضعیت رو با پیش از شروع جنبش مقایسه کنید. شاید کاربرها به آزادی صد در صد نرسیده باشن تو حیطه نرم‌افزار ولی به 90 درصد رسیدن. مرگ استالمن هم تاثیرگذار خواهد بود ولی نه به این شدت. بنیاد گنو و نرم‌افزار آزاد به نحوی ماژولار! هستن... الان استالمن یه جورایی فقط نقش ناظر رو بازی میکنه ضمن اینکه مجوز GPL عمرش محدود نیست مثل استالمن. خیلی طرفدار داره این مجوز. الان تقریبا تمام پروژه‌های تولیدی بنیاد گنو به گروه‌های مستقل منتقل شدن و خیلی عالی دارن کار میکنن (بجز هرد که البته ضرورتی نداره وجودش). برنامه‌های اطلاع رسانی و آموزشی و کمپین‌ها و... هم که به راحتی به همکارانش منتقل خواهد شد. بنابراین بنده فکر میکنم این جنبش به این سادگی نمی‌میره ضمن اینکه در 90 درصد موارد اپن‌سورس همون آزاد هست و نتیجه آزادی رو به کاربر میرسونه.
  60. \'\'كيارش كياني:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ در اين كه اقاي استالمن توانايي و سطح علمي بالايي دارن شكي نيست اما دادن يك لقب به غلط كار صحيحي نيست مثل اينه كه به يه افسر بگي سردار كل ارتش حس مسخره كردن رو مي ده يا نمونه ديگه لقب دادن اسم لينوكس به كل يك سيستم عامل باشه به هر حال صحيح است كه براي احترام بجاي استفاده از القابي كه باعث ايجاد ابهام مي شن از لقب هايي مثل جناب اقا و مهندس و ... استفاده بشه . در ضمن قالب جديد سايت و سالروز ملي نه باستاني (چون مال نسل ما هم هست و هنوز توي دل تاريخ نمرده) رو به همه پارسي زبانان و شما تبريك مي گم
  61. \'\'مسعود:
    ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ استالمن دکترای افتخاری داره! و با ترک کردن تحصیلات دکترا از کار دست نکشیده و سطح علمی یک دکترا توی رشته خودش رو هم داره! من فکر نمیکنم این لقب بیجا باشه... در مورد لطفتون هم سپاسگزاریم. :)

\"ارسال



برچسب ها : , , , , , ,

به سیاره لینوکس امتیاز دهید

به اين صفحه امتياز دهيد